Energie besparen loont bij ons en bij iedereen!

Energie besparen loont bij ons en bij iedereen!

Het melkveebedrijf van Jan en Lisanne Oskam is één van de drie deelnemers aan het project Voorbeeldbedrijven Energieneutrale Melkveehouderij in Utrecht. ‘Wat hier kan op dit bedrijf, kan overal in de melkveehouderij en in alle bedrijfstakken’, zegt Jan Oskam.

Zeven jaar geleden besloot de familie Oskam een nieuwe, welzijnsvriendelijke stal met twee melkrobots te bouwen voor 120 koeien. Een deel van de energie wordt sindsdien met zonnepanelen opgewekt. Daarnaast investeerden ze in warmwaterterugwinning en een energiezuinige koelmotor. Toch schrokken ze van de energierekening. ‘Het stroomverbruik was flink hoger dan van de oude stal waarin we 85 koeien molken’, vertelt Jan Oskam. Toen in 2016 het project Voorbeeldbedrijven Energieneutrale Melkveehouderij voorbij kwam, meldde hij zich dan ook gemotiveerd aan. ‘Ik wil heel graag energie besparen en mijn ervaringen met andere ondernemers delen. Dit project geeft nieuwe inzichten in hoe we melkveebedrijven en andere bedrijfstakken energiezuiniger kunnen inrichten. Met de kennis van nu zou ik zelf voor de nieuwe stal voor een deel andere keuzes hebben gemaakt.’

Plaatsing energiemeters

De familie Oskam en de andere twee voorbeeldbedrijven maken onder begeleiding van experts inzichtelijk welke mogelijkheden er zijn om elektriciteit en diesel te besparen, duurzame energie op te wekken en wat de kosten en baten daarvan zijn. Als eerste stap is het energie- en dieselverbruik in kaart gebracht. ‘Samen met experts plaatsten we op diverse plekken energiemeters en wilden we het dieselverbruik in beeld brengen. Op ons bedrijf zijn de melkkoeling, de elektromotoren voor de waterbron, de melkrobot en de compressor de grootste stroomverbruikers en dus potentieel het interessantst om aan te pakken. Voor het dieselverbruik van mijn twee kleine trekkers – we besteden het werk op het land uit aan de loonwerker – ontwikkelden we een meetsysteem.’Het energieverbruik op Oskams bedrijf bleek bijna 80 kWh per 1.000 kg melk te zijn. Een studie van projectleider Greet Ruitenberg gaf aan dat onder optimale omstandigheden een verbruik van 40 kWh/1.000 kg melk mogelijk is.

Luchtlekken dichten

Een van de boosdoeners was de compressor, zegt Oskam, het apparaat dat via perslucht bijvoorbeeld openen en sluiten van het hekwerk in de melkrobot aanstuurt. ‘Die gebruikte bijna 14 kWh stroom per 1.000 kg melk. Veel te veel! Volgens fabrieksvoorschriften moet dat ongeveer de helft kunnen zijn. Door twee luchtlekken te dichten nam het energieverbruik liefst 30 procent af. Ik was me er niet van bewust dat luchtlekken zoveel stroom verbruiken. Daar moet je dus heel kien op zijn. Niet alleen in de melkveehouderij maar bij- voorbeeld ook in bakkerijen waar met perslucht wordt gewerkt.’Andere aanpassingen aan de melkrobot, zoals ruimere leidingen en een extra buffertank om de compressor minder vaak aan te laten slaan, gaven iets besparing maar minder dan waarop was gehoopt. Om het streefverbruik van 7,5 kWh/1.000 kg melk te bereiken wordt nu een aanvullende maatregel getroffen: in de oude situatie zoog de compressor relatief warme lucht uit de machinekamer aan. Met koude buitenlucht presteert de compressor optimaler, omdat koude lucht met minder energie is samen te persen.

Besparing op verlichting

Wat betreft de verlichting voerde Oskam een eenvoudige, maar effectieve aanpassing door. ‘In de stal hingen twaalf natriumhogedruklampen met een hoog lichtniveau. Dat kon best wat minder. Twee lampen heb ik ertussenuit gehaald. En de twee lampen die boven het strohok hangen, hoeven echt niet automatisch aan te gaan. Die hebben we dus apart geschakeld. Door deze aanpassingen bespaar ik 27 procent lichtenergie.’ Niet op alle fronten kan Oskam op korte termijn energiebesparing realiseren, maar hij kan wel met de opgedane kennis collega-ondernemers adviseren. Bijvoorbeeld over bronwatersystemen. ‘Zelf heb ik een standaardsysteem met twee pompen, waarbij de ene pomp het water oppompt en de andere de druk op het leidingennetwerk constant houdt. Als ik opnieuw zou kunnen kiezen, zou ik voor een installatie met één pomp gaan. Die is energiezuiniger.’

Zonnepanelen

Oskam en de andere twee voorbeeldbedrijven hebben nog ruim een jaar te gaan in het project. ‘Het streven is om energieneutraal te worden, maar daarvoor moet ik nog veel doen. Bijvoorbeeld verder investeren in zonnepanelen. Daarmee kan ik in ieder geval elektriciteitsneutraal worden. Voor een volledig energieneutraal bedrijf moet ik ook het dieselverbruik op mijn land compenseren. Dat red ik niet met zonnepanelen. Hiervoor zijn verdergaande maatregelen nodig, zoals windenergie of biomassa.’ Oskam ziet nog uitdagingen te over voor de langere termijn.

Dit artikel stond in september 2018 in het ledenmagazine van gebiedscoöperatie O-gen. Lees hoe de leden samen het gebied maken. 

Gepubliceerd op

« Terug naar het nieuwsoverzicht